Blog

Gebruik en hergebruik van oude gebinten en balken.

Gratis is de sfeer die een oud pand uitstraalt. Het heeft karakter puur en alleen door de doorleefdheid van de materialen om je heen. Een tegelvloer waar de sleet ingelopen is bij de looplijnen, een deur met panelen met de naden net iets losgekrompen, een rieten bedekking die glooiend het dak herbergt, een gemetselde gevel die met de wind lijkt mee te golven wanneer je erlangs kijkt.  

De patina die de oude materialen hebben geeft meteen body aan een pand. De combinaties zijn grenzeloos: je kunt volledig ouderwets blijven tot je je bij wijze van spreken in het Openluchtmuseum waant maar je kunt ook met moderne, strakke materialen combineren waarmee je het contrast zoekt. Van belang is dat voor de (nieuwe) gebruiker het pand voelt als een veilig en comfortabel thuis dat de moeite waard is om zuinig op te zijn. 

In onze restauratiepraktijk gaan we voor behoud: je hebt per slot van rekening maar 1 kans om een historisch materiaal stuk te maken en juist dat willen we voorkomen. In deze blog geef ik wat voorbeelden van constructief hout. Dat gebruik je voor een verdiepingsvloer of voor een kapconstructie en is vaak erg beeld- en sfeerbepalend in het pand. 

Na een brand in een monumentale boerderij brachten wij met de constructeur de schade in beeld maar keken vooral naar wat behouden kon worden. Het bleek dat we het oudste onderdeel, een ondersteunend spant, konden hergebruiken. We maakten het schoon door middel van ijsstralen en nu ondersteunt het fier de kap zoals tevoren!

Bij een boerderijrestauratie moesten we de kap verstevigen. Eenvoudig omdat de hedendaagse eisen hoger zijn dan in het verleden. En wanneer de kap dan ook nog grove gebreken vertoont dan kun je niet anders dan opnieuw construeren. Ga op zoek naar oude materialen. Er zijn niet alleen tegels en haarden 2e hands te koop, ook constructiehout. De uitgekomen houten onderdelen stelden we veilig en zoeken een plekje ervoor zoals men vroeger ook deed. Regelmatig komen wij bij demontagewerk voorafgaand aan restauratie materialen tegen die al een tweede leven kregen. 

Soms kun je historisch materiaal niet redden. Technisch niet of economisch niet. In een kerktoren was door inwatering door het metselwerk heen een aantal balkkoppen slecht. Vervangen van de balken zou een veelvoud van de kosten van polymeer chemisch herstel betekenen. Dat én het feit dat de muren vocht blijven doorgeven bracht de keuze op herstel met een 2 componentenproduct. De uitstraling blijft gelijk omdat het omhulsel van de balken blijft maar de binnenzijde wordt vervangen door een soort gewapend en aangegoten beton. Veel van het oorspronkelijke materiaal is vervallen maar de uitstraling is mooi behouden! 

Opdrachtgever, aannemer en eventuele adviseurs wikken, wegen en maken de keuzes. Keuzes die weer een generatie meegaan. 

Tot slot een paar tips:

  • Denk goed na voordat je gaat slopen: je hebt maar 1 kans om iets stuk te maken.
  • Er is constructief materiaal op de 2e hands markt. Neem tijd om daarnaar op zoek te gaan.
  • Kijk wat de moeite waard is om te behouden en bezie wat haalbaar is. Ga voor in standhouden van historie maar durf de financiële haalbaarheid daarbij een rol te laten spelen. Per slot van rekening moeten de kosten wel gedragen kunnen worden.


Jaco Balemans,

Directeur/ eigenaar Bouwbedrijf Balemans.

terug naar vorige pagina

Jaco Balemans

Directeur/ Eigenaar